Przejdź do głównej treści

Kancelaria Adwokacka Adwokat Michał Nowicki

3 listopada 2026 · Nieruchomości, Proces budowlany

Umowa o roboty budowlane – na co zwrócić uwagę?

Umowa o roboty budowlane to podstawa każdej inwestycji – od budowy domu, przez obiekty komercyjne, po instalacje OZE. Od jej treści zależy, jak zostaną rozwiązane spory o terminy, jakość robót czy wynagrodzenie. Poniżej omawiam najważniejsze elementy, na które warto zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czym jest umowa o roboty budowlane

Zgodnie z art. 647 Kodeksu cywilnego przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej. Inwestor zobowiązuje się natomiast do dokonania wymaganych czynności związanych z przygotowaniem robót – w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu – oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia.

Umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem (art. 648 § 1 k.c.). Nawet przy mniejszych zleceniach warto więc spisać umowę, a wszystkie późniejsze zmiany – zakres robót, terminy, wynagrodzenie – dokumentować aneksami.

Wynagrodzenie ryczałtowe czy kosztorysowe

Od tego wyboru zależy, kto ponosi ryzyko wzrostu kosztów. Przy wynagrodzeniu ryczałtowym wykonawca co do zasady nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, nawet jeśli w chwili zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac (art. 632 k.c.). Sąd może je podwyższyć lub rozwiązać umowę tylko wyjątkowo – gdy na skutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie umowy groziłoby wykonawcy rażącą stratą. Wynagrodzenie kosztorysowe ustala się natomiast na podstawie zestawienia planowanych prac i przewidywanych kosztów, a ostateczna kwota zależy od faktycznie wykonanych robót.

Podwykonawcy i odpowiedzialność inwestora

Inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy, jeżeli przed przystąpieniem podwykonawcy do robót otrzymał zgłoszenie zawierające szczegółowy przedmiot tych robót – chyba że w terminie 30 dni od zgłoszenia złożył sprzeciw (art. 6471 k.c.). Odpowiedzialność ta jest ograniczona do wynagrodzenia za roboty wskazane w zgłoszeniu. Dla inwestora oznacza to konieczność kontrolowania, kto faktycznie wykonuje prace na budowie, a dla podwykonawcy – możliwość skutecznego zabezpieczenia swoich należności.

Gwarancja zapłaty

Wykonawca może żądać od inwestora gwarancji zapłaty – np. gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej – do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia (art. 6491 i nast. k.c.). Tego uprawnienia nie można wyłączyć ani ograniczyć umową, choć przepisy przewidują wyjątki, m.in. dla niektórych umów zawieranych przez inwestorów będących osobami fizycznymi.

Odbiór robót, kary umowne i odpowiedzialność za wady

  • Odbiór – umowa powinna określać procedurę odbiorów (częściowych i końcowego) oraz sposób postępowania w razie stwierdzenia wad. W razie sporu protokół odbioru jest podstawowym dowodem.
  • Kary umowne – np. za zwłokę w wykonaniu robót lub usunięciu wad. Ich wysokość powinna być adekwatna, ponieważ rażąco wygórowana kara może zostać przez sąd zmniejszona (art. 484 § 2 k.c.).
  • Rękojmia i gwarancja – do umowy o roboty budowlane stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło, a za ich pośrednictwem przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Dla wad budynków termin rękojmi wynosi co do zasady pięć lat. Strony mogą dodatkowo uzgodnić gwarancję jakości.

Lista kontrolna przed podpisaniem umowy

  • precyzyjny opis przedmiotu i zakresu robót (projekt, przedmiar, specyfikacja materiałów),
  • harmonogram z terminami pośrednimi i terminem końcowym,
  • rodzaj wynagrodzenia, zasady płatności i rozliczania robót dodatkowych,
  • zasady zatrudniania podwykonawców,
  • procedura odbiorów i usuwania wad,
  • kary umowne i ich limity, zabezpieczenie należytego wykonania,
  • zasady odstąpienia od umowy i rozliczenia w takim przypadku.

Dobrze przygotowana umowa nie wyeliminuje wszystkich problemów na budowie, ale pozwala przewidzieć, jak zostaną rozwiązane, i zmniejsza ryzyko sporu sądowego.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, przedstawia stan prawny na dzień publikacji i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy dokumentów i okoliczności.

Potrzebujesz pomocy w podobnej sprawie?

Zapraszam do kontaktu z kancelarią – telefonicznie, mailowo lub przez formularz kontaktowy.

Kontakt z kancelarią