Przejdź do głównej treści

Kancelaria Adwokacka Adwokat Michał Nowicki

3 listopada 2026 · Prawo cywilne

Roszczenia cywilne – kiedy i w jaki sposób można je dochodzić?

Niezapłacona faktura, nieoddana pożyczka, szkoda wyrządzona przez kontrahenta – to typowe sytuacje, w których pojawia się pytanie, czy i jak można odzyskać należne pieniądze. Skuteczne dochodzenie roszczenia zależy w dużej mierze od tego, kiedy i w jaki sposób zostaną podjęte pierwsze kroki.

Najpierw termin: przedawnienie

Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, a w przypadku roszczeń przeciwko konsumentom sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego:

  • podstawowy termin przedawnienia wynosi 6 lat,
  • dla świadczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata,
  • koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata.

Przepisy szczególne przewidują inne terminy – np. roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawniają się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się (lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć) o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż 10 lat od zdarzenia (art. 4421 k.c.).

Ważne: samo wysłanie wezwania do zapłaty nie przerywa biegu przedawnienia. Przerywa go m.in. czynność przed sądem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, uznanie roszczenia przez dłużnika albo wszczęcie mediacji (art. 123 k.c.).

Etap przedsądowy

Zanim sprawa trafi do sądu, warto podjąć próbę polubownego rozwiązania sporu. Pozew powinien zresztą zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu (art. 187 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Na tym etapie zwykle:

  • analizuje się umowę, korespondencję, faktury i inne dowody,
  • kieruje się do dłużnika przedsądowe wezwanie do zapłaty,
  • prowadzi się negocjacje, które mogą zakończyć się ugodą lub porozumieniem o spłacie w ratach,
  • rozważa się mediację lub zawezwanie do próby ugodowej przed sądem.

Postępowanie sądowe

Jeżeli dłużnik nie płaci, roszczenie można dochodzić przed sądem. W zależności od rodzaju sprawy i posiadanych dokumentów możliwe są różne ścieżki:

  • postępowanie nakazowe lub upominawcze – zakończone wydaniem nakazu zapłaty, często bez wyznaczania rozprawy,
  • elektroniczne postępowanie upominawcze (e-sąd) – dla prostych roszczeń pieniężnych; sprawy te rozpoznaje Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie,
  • postępowanie uproszczone – m.in. w sprawach o roszczenia z umów, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł,
  • postępowanie zwykłe – w pozostałych sprawach.

Jeżeli istnieje ryzyko, że dłużnik pozbędzie się majątku, można złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczenia – także jeszcze przed wniesieniem pozwu.

Egzekucja

Prawomocny wyrok lub nakaz zapłaty to dopiero połowa drogi. Aby odzyskać pieniądze, potrzebny jest tytuł wykonawczy – czyli orzeczenie zaopatrzone w klauzulę wykonalności – na podstawie którego komornik prowadzi egzekucję, np. z rachunku bankowego, wynagrodzenia czy nieruchomości dłużnika.

Od czego zacząć

Na pierwsze spotkanie warto przygotować umowę lub inne dokumenty potwierdzające powstanie roszczenia, faktury, korespondencję z dłużnikiem (w tym e-maile i wiadomości) oraz informacje o dotychczasowych wpłatach. Pozwala to szybko ocenić, czy roszczenie nie jest przedawnione, jakie dowody są dostępne i która droga będzie najbardziej efektywna.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, przedstawia stan prawny na dzień publikacji i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy dokumentów i okoliczności.

Potrzebujesz pomocy w podobnej sprawie?

Zapraszam do kontaktu z kancelarią – telefonicznie, mailowo lub przez formularz kontaktowy.

Kontakt z kancelarią