Przejdź do głównej treści

Kancelaria Adwokacka Adwokat Michał Nowicki

3 listopada 2026 · Nieruchomości, Prawo cywilne

Współwłasność nieruchomości – najczęstsze problemy i sposoby ich rozwiązania

Współwłasność nieruchomości jest bardzo częsta – powstaje m.in. w wyniku dziedziczenia, wspólnego zakupu mieszkania lub działki czy podziału majątku po ustaniu wspólności małżeńskiej. Dopóki współwłaściciele zgodnie korzystają z nieruchomości, problemów zwykle nie ma. Spory pojawiają się najczęściej wtedy, gdy jeden z nich chce sprzedać nieruchomość, inny w niej mieszka, a jeszcze inny oczekuje rozliczenia.

Czym jest współwłasność w częściach ułamkowych

Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Najczęściej jest to współwłasność w częściach ułamkowych – każdy ze współwłaścicieli ma określony udział (np. 1/2, 1/3), ale nie przysługuje mu wyodrębniona fizycznie część nieruchomości. Jeżeli wielkość udziałów nie wynika z dokumentów, domniemywa się, że udziały są równe (art. 197 k.c.).

Korzystanie z nieruchomości wspólnej

Każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, który daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.). W praktyce oznacza to, że żaden ze współwłaścicieli nie może samowolnie wyłączyć pozostałych z korzystania z nieruchomości.

Współwłaściciele mogą ustalić podział nieruchomości do korzystania (tzw. podział quoad usum) – np. kto korzysta z którego piętra domu lub części działki. Jeśli tego nie uzgodnią, o sposobie korzystania może rozstrzygnąć sąd. Współwłaścicielowi pozbawionemu możliwości korzystania z nieruchomości mogą natomiast przysługiwać roszczenia – o dopuszczenie do współposiadania, a w określonych sytuacjach także o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy ponad przysługujący udział.

Zarząd rzeczą wspólną

Kodeks cywilny rozróżnia czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczające zwykły zarząd:

  • czynności zwykłego zarządu (np. bieżące naprawy, opłaty, ubezpieczenie) wymagają zgody większości współwłaścicieli, liczonej według wielkości udziałów (art. 201 i 202 k.c.),
  • czynności przekraczające zwykły zarząd oraz rozporządzenie całą nieruchomością (np. jej sprzedaż, obciążenie hipoteką, gruntowny remont) wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli (art. 199 k.c.).

Jeżeli brakuje zgody większości na czynność zwykłego zarządu, każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia przez sąd do jej dokonania (art. 201 k.c.). Przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd z takim żądaniem mogą wystąpić współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę – sąd orzeka wtedy, mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (art. 199 k.c.). W razie poważnych nieprawidłowości sąd może także wyznaczyć zarządcę (art. 203 k.c.).

Sprzedaż udziału

Każdy współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych (art. 198 k.c.) – może go sprzedać, darować czy obciążyć. Nabywca udziału wstępuje wówczas w miejsce dotychczasowego współwłaściciela. W praktyce sprzedaż udziału osobie trzeciej często zmienia układ stron w sporze.

Zniesienie współwłasności

Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności (art. 210 k.c.). Uprawnienie to może zostać umownie wyłączone na czas nie dłuższy niż pięć lat, z możliwością przedłużenia na kolejne pięć lat. Zniesienie może nastąpić:

  • umownie – w przypadku nieruchomości w formie aktu notarialnego, gdy współwłaściciele są zgodni co do sposobu podziału,
  • sądownie – w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek któregokolwiek ze współwłaścicieli.

Sąd może dokonać fizycznego podziału nieruchomości, jeśli jest on dopuszczalny i nie narusza jej społeczno-gospodarczego przeznaczenia, przyznać nieruchomość jednemu ze współwłaścicieli ze spłatą pozostałych albo zarządzić jej sprzedaż i podział uzyskanej kwoty (art. 211 i 212 k.c.). Spłaty mogą zostać rozłożone na raty, przy czym okres ich płatności nie może przekroczyć dziesięciu lat.

Kiedy warto skonsultować sprawę z adwokatem

  • gdy współwłaściciele nie mogą porozumieć się co do korzystania z nieruchomości lub jej sprzedaży,
  • gdy jeden ze współwłaścicieli korzysta z nieruchomości z wyłączeniem pozostałych,
  • przed zawarciem umowy o zniesienie współwłasności lub złożeniem wniosku do sądu,
  • gdy konieczne jest rozliczenie nakładów poniesionych na nieruchomość lub pożytków z niej uzyskanych.

Każda sprawa dotycząca współwłasności wymaga analizy księgi wieczystej, tytułów nabycia udziałów oraz faktycznego sposobu korzystania z nieruchomości. Dopiero na tej podstawie można ocenić, które rozwiązanie będzie najkorzystniejsze.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny, przedstawia stan prawny na dzień publikacji i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy dokumentów i okoliczności.

Potrzebujesz pomocy w podobnej sprawie?

Zapraszam do kontaktu z kancelarią – telefonicznie, mailowo lub przez formularz kontaktowy.

Kontakt z kancelarią